In gesprekken over belastingen, erven en schenken duikt soms ineens een woord op waarvan veel mensen niet direct weten wat het betekent. De financiële wereld staat namelijk vol met begrippen die ooit door beleidsmakers zijn bedacht, maar die voor gewone woningeigenaren of erfgenamen soms aanvoelen als een geheimtaal.
De leegwaarderatio is precies zo een begrip. Het klinkt technisch en misschien zelfs een beetje dreigend, terwijl het in de praktijk vooral een hulpmiddel is om een eerlijke waardering van een verhuurde woning te bepalen. Voor veel mensen komt dit begrip pas in beeld op het moment dat ze ermee te maken moeten krijgen, bijvoorbeeld wanneer iemand een huis erft dat al aan huurders is verhuurd.
Er ontstaat dan meteen een stroom aan vragen. Hoeveel is de woning waard als er mensen in wonen die huur betalen, wie bepaalt die waarde en hoe geef je dat op in de belastingaangifte. Om te voorkomen dat je verdwaalt in wetteksten en rekensommen is het prettig om eerst een helder en menselijk verhaal te krijgen over wat de leegwaarderatio precies doet en waarom dat voor jou van belang kan zijn.
Dit artikel neemt je mee door alle onderdelen van het begrip en geeft je voldoende achtergrondinformatie om het fenomeen beter te begrijpen, zonder dat je daarvoor fiscale kennis hoeft te hebben. Het doel is dat je na het lezen een stuk zekerder bent over wat de leegwaarderatio inhoudt en hoe deze in jouw situatie kan worden toegepast.
En mocht je toch twijfelen, dan blijft het verstandig om altijd een belastingadviseur of notaris in te schakelen, zeker wanneer het gaat om grotere bedragen, een nalatenschap of een verhuurde woning met speciale afspraken.
Wat betekent de leegwaarderatio precies
De basis van de leegwaarderatio is eenvoudiger dan veel mensen denken. De overheid wil voorkomen dat woningen die verhuurd zijn exact dezelfde belastingdruk hebben als woningen die leeg te koop staan of worden bewoond door de eigenaar zelf. Een woning waar huurders in zitten is in de praktijk minder waard dan dezelfde woning die leeg te koop staat.
Dat komt doordat huurders huurbescherming hebben en door het feit dat de verhuurder niet zomaar kan besluiten om de woning per direct leeg te maken. Het vaststellen van de marktwaarde is daardoor ingewikkelder en vaak lager. Om dit verschil op een gestandaardiseerde manier vast te stellen gebruikt de Belastingdienst de leegwaarderatio.
Deze ratio is gekoppeld aan de bestaande WOZ waarde van de woning, maar past die waarde aan op basis van de huurprijs. De officiële uitleg van de Belastingdienst is samengevat dat de leegwaarderatio een percentage van de WOZ waarde is dat afhankelijk is van de verhouding tussen de jaarhuur en de WOZ waarde.
Dat klinkt misschien theoretisch, maar de gedachte erachter is simpel. Hoe hoger de huur is in verhouding tot de WOZ waarde, hoe minder wordt de waarde gekort.
Bij woningen waar relatief lage huurprijzen worden gevraagd wordt juist een grotere korting toegepast omdat de woning voor de eigenaar minder flexibel is en dus economisch minder waard. Tegenwoordig speelt deze ratio vooral een grote rol bij schenkingen en erfenissen, maar ook bij de aangifte voor box drie, waar het vermogen wordt belast.
Hoe werkt de leegwaarderatio in de praktijk
De leegwaarderatio wordt bepaald aan de hand van een door de Belastingdienst vastgestelde tabel. Die tabel verandert af en toe. De laatste grote aanpassing was in 2023 en in 2025 wordt deze systematiek naar verwachting nog verder aangescherpt, omdat het kabinet bezig is met nieuwe plannen voor de woningmarkt en de belasting op vastgoed.
De percentages per categorie blijven voorlopig hetzelfde, maar de verwachting is dat er in de komende jaren een beweging komt richting een eerlijkere waardering, mogelijk zelfs richting een systeem zonder leegwaarderatio voor sommige vastgoedcategorieën. De berekening werkt als volgt. Je neemt de maandelijkse huurprijs, vermenigvuldigt die met twaalf en krijgt zo de jaarhuur.
Die jaarhuur vergelijk je met de WOZ waarde. De verhouding bepaalt in welke categorie je terechtkomt en welk percentage van toepassing is. Dat percentage is het deel van de WOZ waarde dat uiteindelijk wordt gebruikt voor de belastingaangifte. Daardoor betaal je dus belasting over een lagere waarde dan de officiële WOZ waarde, wat logisch is bij verhuurde woningen.
De actuele categorieën zien er momenteel ongeveer zo uit. Wanneer de jaarhuur lager is dan een procent van de WOZ waarde geldt een ratio van ongeveer drieënzeventig procent. Naarmate de huur stijgt in verhouding tot de waarde van de woning loopt het percentage langzaam op.
Bij zes procent jaarhuur of meer is het percentage honderd procent en is er dus geen korting meer. Deze methode geeft de overheid de mogelijkheid om op een redelijke manier vast te stellen wat een verhuurde woning werkelijk waard is in een situatie waarin de eigenaar het bezit niet direct kan verkopen of vrij kan maken.
Een uitgebreid voorbeeld dat de rekensom begrijpelijk maakt
Om de werking van de leegwaarderatio echt goed te begrijpen kan het helpen om een iets uitgebreider scenario te schetsen. Stel dat iemand, laten we hem meneer Janssen noemen, een woning erft van een familielid dat al jaren aan dezelfde huurders verhuurde. De woning staat in een middelgrote stad en heeft een vrij gangbare WOZ waarde van ongeveer tweeënzeventigduizend euro.
De huurders betalen elke maand achthonderd euro en dat bedrag is al langere tijd hetzelfde, omdat het contract stamt uit een periode waarin de huurprijzen in de regio nog veel lager lagen. De jaarhuur komt daarmee uit op negenduizend zeshonderd euro. Wanneer je dat bedrag afzet tegen de WOZ waarde kom je op een percentage van iets meer dan drie procent.
In de huidige systematiek valt die verhouding in de categorie waarin negentig procent van de WOZ waarde moet worden aangehouden voor de belastingberekening. In plaats van tweeënzeventigduizend euro wordt in dit geval gerekend met ongeveer negenenzestigduizend euro.
Dat kan een behoorlijk verschil maken, zeker bij grotere erfenissen waarin meerdere woningen zijn betrokken of wanneer er al eerder een deel van de woning is geschonken. De belasting wordt immers vastgesteld op basis van deze aangepaste waarde en dat kan de uiteindelijke aanslag aanzienlijk beïnvloeden.
Door dergelijke rekenvoorbeelden te begrijpen zie je waarom de leegwaarderatio een belangrijke rol speelt bij het eerlijk vaststellen van belastingwaarde. Het voorkomt dat erfgenamen of verhuurders worden belast op basis van een waarde die in de praktijk niet realistisch is, omdat een woning met huurders gewoonweg niet dezelfde flexibiliteit heeft als een woning die je direct zou kunnen verkopen.

Waarom de leegwaarderatio de afgelopen jaren is veranderd
Tot een aantal jaar geleden lag de leegwaarderatio over het algemeen lager. Dat betekende dat verhuurde woningen automatisch tegen een relatief lage waarde werden belast en dat maakte het voor investeerders aantrekkelijk om woningen op te kopen en vervolgens te verhuren.
Deze ontwikkeling zorgde op veel plekken in Nederland voor een krapte op de woningmarkt voor starters en voor mensen die een woning zochten om zelf in te wonen. Vanaf 2023 heeft de overheid daarom ingegrepen. De percentages zijn in één keer flink verhoogd om de fiscale voordelen van grote vastgoedportefeuilles te beperken.
De bedoeling hiervan was dat het minder aantrekkelijk zou worden om woningen op grootschalige manier als investeringsobject te gebruiken. In de jaren die volgen, waaronder 2025 en 2026, wordt er door verschillende politieke partijen zelfs gesproken over een mogelijke afschaffing of vervanging van het systeem.
Het doel van die discussie is dat de belastingheffing eerlijker wordt verdeeld en dat de woningmarkt toegankelijker wordt voor mensen die een huis zoeken om zelf in te wonen.
Hoewel het nog onzeker is welke richting uiteindelijk gekozen wordt, is wel duidelijk dat de leegwaarderatio een steeds centralere rol speelt in discussies over de woningmarkt, belastingherziening en het tegengaan van speculatief gedrag. Het systeem staat dus volop in beweging en dat betekent dat woningeigenaren en erfgenamen de komende jaren alert moeten blijven op veranderingen.
De leegwaarderatio en de impact op jouw situatie
Niet iedereen krijgt te maken met de leegwaarderatio en voor veel mensen blijft het begrip jarenlang verborgen. Toch kan het ineens een belangrijk onderdeel worden wanneer je een woning erft, wanneer je ouders alvast een deel van hun vermogen willen schenken of wanneer je zelf een woning verhuurt en wilt begrijpen hoe de belasting over jouw vermogen wordt berekend.
Voor erfgenamen is het vooral prettig om te weten dat de belastbare waarde van een verhuurde woning lager kan uitvallen dan de officiële WOZ waarde. Dat scheelt vaak in de kosten en maakt het afhandelen van een nalatenschap soms iets gemakkelijker.
Tegelijkertijd is het goed om te beseffen dat er allerlei uitzonderingen bestaan, bijvoorbeeld wanneer de huurder familie is of wanneer de huurprijs bewust laag wordt gehouden. In die situaties gelden aanvullende regels en kan de berekening anders uitpakken. Voor particuliere verhuurders speelt het begrip vooral een rol in box drie.
De waarde van verhuurde woningen bepaalt namelijk hoeveel belasting zij betalen over het totale vermogen. Als de leegwaarderatio wordt aangepast, kan dat invloed hebben op de uiteindelijke belastingdruk. Voor sommige verhuurders kan dat betekenen dat het minder aantrekkelijk wordt om woningen aan te houden.
Anderen zullen juist merken dat bepaalde uitzonderingen of drempels voor hen gunstig uitpakken. Door je bewust te zijn van deze ontwikkelingen voorkom je verrassingen en kun je tijdig advies inwinnen wanneer dat nodig is.
Meer weten of persoonlijke hulp nodig
De leegwaarderatio is een technisch begrip, maar met de juiste uitleg valt het best te begrijpen. Toch kan jouw persoonlijke situatie complex zijn, vooral wanneer er meerdere woningen in een nalatenschap zitten of wanneer er sprake is van bijzondere huurcontracten. Twijfel dan niet om advies in te winnen bij een belastingadviseur, fiscalist of notaris die ervaring heeft met vastgoed.
Zij kunnen precies uitrekenen welke waarde in jouw geval moet worden aangehouden en welke gevolgen dat heeft voor de belastingaangifte. Mocht je daarnaast willen weten hoe toekomstige wijzigingen in de regelgeving jouw situatie kunnen beïnvloeden, dan kan het nuttig zijn om dit gesprek nu al te voeren met een specialist.
Wetgeving rondom vastgoed is de afgelopen jaren steeds dynamischer geworden en de overheid stuurt actief bij om de woningmarkt beter te reguleren. Wie goed op de hoogte blijft, kan verstandige keuzes maken en voorkomt dat er achteraf financiële verrassingen ontstaan.






